De favoriete plant van Jeroen Aaldering

Tekst: Jeroen Aaldering

Mijn favoriete plant is de dropplant – Agastache ‘Blue Fortune’. Waarom ik voor de dropplant kies? De dropplant ruikt heerlijk zoet, anijsachtig en een vleugje drop. Wist je dat de plant zelfs eetbaar is? Daarnaast trekt de dropplant bijen en vlinders aan.

Ik ben opgegroeid op onze kwekerij in het buitengebied van Zelhem. Toen ik klein was en mijn moeder zocht op de kwekerij, liep ik vaak even langs de dropplant. Nu, jaren later werk ik er zelf, al weer drie jaar inmiddels, en geniet ik nog steeds van de heerlijke geur van de dropplant.
Natuurlijk is de dropplant niet de enige plant die heerlijk geurt.  Er zijn nog vele andere soorten zoals de citroenverbena (Lippia citriodora) of de bergamotplant (Monarda ‘Bee Happy’).

Op onze kwekerij worden zo’n 700 tot 800 verschillende vaste planten gekweekt. De planten worden allemaal van eigen kweekgoed opgekweekt.

Onze specialiteit is de elfenbloem – Epimedium. Elfenbloem is een zeer onderhoudsvriendelijke en daardoor duurzame vaste plant voor een standplaats in de (half-)schaduw.

Vroeger had ik weinig of geen oog voor alles wat er op de kwekerij plaats vond. Als je mij vroeg wat ik later zou willen worden? Dan was het snelle antwoord politieagent of gymleraar. Ik had nooit bedacht om plantenkweker te worden. Ik was altijd aan het sporten. Eerst voetballen en later kwam ik in aanraking met Survivalrun. Toen ik mijn opleiding Sport, Gezondheid en Management had afgerond wist ik niet of ik het werk binnen de sport nog wel zag zitten.

Ik besloot om mijn ouders op de kwekerij te gaan helpen, een gouden zet! Mijn idee was een half jaar te gaan helpen, echter naar mate ik meer betrokken werd binnen het bedrijf begon ik het steeds leuker te vinden. Ik krijg de ruimte om mee te denken en ontdek elke dag nieuwe dingen. Een ontzettend mooi leerproces!

Mijn moeder is de kwekerij is in 1988 gestart, altijd op biologische wijze, het is toch oneerlijk om de natuur kwaad te doen?! Onze kwekerij is ruim 15 jaar SKAL gecertificeerd. Meer dan 20 jaar wordt er op de kwekerij een plek geboden voor dagbesteding. Wij proberen deelnemers een zinvolle dagbesteding te bieden door deelnemers bij de dagelijkse werkzaamheden te betrekken. Denk bijvoorbeeld aan het stekken, scheuren en zaaien van planten. Daarnaast helpen deelnemers bij het onderhoud op de kwekerij.

Wij verkopen onze planten aan de (reguliere) groothandel en op vrijdag en zaterdag aan particulieren. Onze planten zijn te koop op de biologische markt in Amsterdam en via de biologische webshop Sprinklr. Uiteindelijk willen wij zelf ook een webwinkel ontwikkelen. Al gaat er niets boven de beleving van een bezoek aan onze kwekerij. Je kunt namelijk naast onze verkoophoek ook onze volwassen planten op de moederbedden komen bekijken. 

Jeroen Aaldering www.aaldering-destek.nl

In stappen van betonplaat naar groene speeloase

Tekst: Ron van de Straat van Tuynplan

Toen ik afgelopen voorjaar bij dit schoolplein betrokken raakte afgelopen waren er al de nodige stappen naar vergroening en meer speelplezier voor de kinderen gezet. In de haast om de subsidietermijn te halen was echter onvoldoende aandacht geschonken aan een grondige analyse van het plein.

In de praktijk bleek de groene speelheuvel een daverend succes. Helaas was binnen de kortste keren de heuvel letterlijk kapot gespeeld omdat het de énige vergroende speelplek was. In een hoek van het plein was weliswaar een gemengde border gerealiseerd, maar daar konden de kinderen niets mee. Er ligt een trapveldje naast en een houten hek moet voorkomen dat kinderen in de border verder voetballen. Feitelijk is hier speelruimte ingepikt van de kinderen. Dat werkt dus niet.

Bij de kleuters is een veel te kleine ronde zandbak met een te klein schaduwdoek gerealiseerd; geen prettige ruimte om te spelen. Verder ontbeert het plein samenhang,  richting en een aantal beschutte zitplekken.

Daar mocht ik mee aan de slag waarbij ik de volgende 4 uitgangspunten heb geformuleerd:

  • Zo veel mogelijk hergebruik van middelen en materialen
  • Aanleg, gebruik en onderhoud samen met ouders, leerkrachten en leerlingen
  • Aanpassingen moeten de speelwaarde verhogen, de onderwijsmogelijkheden verruimen en het besef van en respect voor de natuur waar wij deel van uitmaken, vergroten.
  • Het plein moet in zijn geheel benut kunnen worden

De aanpassingen die ik in het ontwerp heb voorgesteld zijn inmiddels door directie, leerkrachten en ouders omarmd en gaan hopelijk vanaf dit najaar gerealiseerd worden.
Wat er dan aangepast is?

Bij de kleuters is de zandbak uitgebreid door simpelweg een 40tal tegels te wippen. Met die tegels worden een speeltafel en 2 zitbanken gemaakt. De zandbak wordt afgeschermd met een halfronde wilgen vlechthaag. Hierdoor ontstaat er als vanzelf een beschutte speelplek die ook nog eens extra schaduw geeft. Het hek geeft richting aan het plein. Kinderen zullen er als vanzelf omheen gaan fietsen.

De border aan de andere kant van het plein wordt opengegooid. Het huidige houten hekwerk wordt deels vervangen door een eveneens halfronde vlechthaag die het midden van de border afschermt. De zijkanten komen vrij en doen dienst als toegang tot de border. Er wordt een pad van natuurlijk materiaal dwars door de border aangelegd. De entrees bestaan uit doorgangen van wilgentenen. In de border zelf worden een bijenhotel en wat bessenstruiken gezet. Een stukje ‘bloemenweide’ en een klein moestuintje maken het plaatje compleet. Door deze ingrepen ontstaat een avontuurlijke, toegankelijke en onderwijs-ondersteunende omgeving.

Al deze aanpassingen gaan ook de druk die er nu op de speelheuvel ligt verminderen. Komt die ook beter tot zijn recht!

Met groene speelgroet
Ron van de Straat (Tuynplan)

Keuze van de ontwerper: een bloemrijke voortuin

Tekst door Moniek de Bakker van Tuin van de buren

Onze kennismaking begint goed: er moet nog een telefoontje afgehandeld worden maar ik kan wel alvast in de achtertuin plaatsnemen. Het is midden in corona-tijd dus als het weer het maar even toelaat zitten we buiten. Ik sta in de deuropening van de woonkamer, werp een blik op de tuin, mompel afkeurend ‘kunstgras’ en als kers op de taart volgt ook nog een schamper lachje. Ondertussen vraag ik me af hoe deze achtertuin valt te rijmen met de wens van de opdrachtgevers: een insectenvriendelijke en bloemrijke voortuin. Het schampere lachje is opgemerkt, we kijken elkaar even ongemakkelijk aan en dan volgt er een smakelijke lach. En uitleg waarom dat gras er ligt. Een leuke samenwerking is van start.

Een korte situatieschets vooraf: een redelijke grote voortuin met bijna geen beplanting. Er staan wat zielige hortensia’s en verder alleen maar zand. De tuin wordt gebruikt als een groot olifantspad, iedereen neemt de kortste weg en loopt er dwars doorheen. De tuin loopt af naar de straat waar, op de rand van de stoep, een enorme beuk staat. Zijn boomwortels reiken tot ver in de tuin.


De wensen
Een leuke uitdaging want de opdrachtgevers willen een vrolijke, weelderige insectenvriendelijke bloemrijke voortuin. En dat terwijl de beuk al het water opslurpt en de voortuin deels in de schaduw ligt. Het regenwater mag afgekoppeld worden en zoveel mogelijk de tuin in gebracht.
Er komen regelmatig vriendjes en vriendinnetjes spelen die met de fiets komen. Dat levert een heel wagenpark aan fietsen op. Die worden nu vlak voor het huis of gewoon in de voortuin ‘geparkeerd’ maar dat moet straks anders.

Het ontwerp

Deze bloemrijke voortuin, een paradijs voor insecten, heb ik samen met Anthonet van Bergenhenegouwen van Bloemen in de tuin ontworpen. We werken regelmatig samen want 1+1=3. Ik vind het fijn om met collega’s samen te werken, projecten te ontwikkelen en activiteiten te ondernemen.

Om te voorkomen dat de beplanting (te) veel last gaat krijgen van het wateropslurpend vermogen van de beuk, hebben we twee verhoogde borderbakken van tufsteen bedacht. Tufsteen is een poreuze steensoort. Dankzij gaatjes in het steen neemt het makkelijk water op waardoor plantjes de kans krijgen zich te vestigen in de muur. Een ander belangrijk voordeel van de verhoogde borderbakken is dat we goede grond kunnen gebruiken waardoor de plantkeuze groter wordt. Anthonet heeft een bloemrijk, insectenvriendelijk beplantingsplan gemaakt met inheemse planten in de hoofdrol.

Hemelwater afkoppelen
Tussen de twee borderbakken loopt een kiezelpad dat tevens dienst doet als wadi. Het regenwater verdwijnt daardoor niet in het riool maar rechtstreeks in de grond. De regenpijp bij het huis komt uit in een cortenstalen plantenbak met moerasplanten. In het Engels heet zo’n bak een Flow-through planter box. Moeten we nog eens een mooie Nederlandse term voor bedenken. Via de cortenstalen waterbak loopt het regenwater, via een drainageslang ondergronds naar de wadi.

Het fietsenprobleem bij huis hebben we opgelost met een parkeerplaats aan de straatkant. En wat is er nou leuker dan je fiets parkeren in een boomstam!

Moniek de Bakker van Tuin van de buren

Media NatuurPark

Tekst : Karen van Schothorst, tuinontwerper (Echinops Tuinontwerp & Advies)

Foto’s: Martin Stevens van Wolverlei

Het Media Park is de werkplek van maar liefst 8.000 mensen verdeeld over meer dan 125 mediabedrijven en organisaties. Op het eerste gezicht lijkt het terrein een bedrijfspark zoals vele andere. Echter, wanneer je het wandelpad neemt richting de bijenkasten van imker Ben Bus, waan je je zowaar in een natuurgebied. De aanwezigheid van deze door mediabedrijven gesponsorde bijenkasten heeft een discussie over de biodiversiteit van het terrein op gang gebracht.

Op verzoek van Ben Bus inventariseerde Wilde Weelde-lid Martin Stevens vorig jaar de al aanwezige natuurwaarden. Hij vond in de bermen en grasvelden een voor de omgeving vrij oorspronkelijke begroeiing met soorten zoals biggenkruid, robertskruid, gewone brunel en dagkoekoeksbloem. Langs de vijver zag hij moerasspirea en brede wespenorchis. Vanwege het strikte maairegime kwamen deze soorten echter zelden tot bloei. Zijn onderzoek gaf voldoende aanknopingspunten om met een ander beheer de biodiversiteit op het terrein te vergroten. Stichting Media NatuurPark werd opgericht en mij werd gevraagd een ecologisch groenplan te schrijven. Op 14 september vond de feestelijke heropening plaats en kreeg de Stichting Media NatuurPark uit handen van hoogleraar ecologie, Louise Vet, een grote bijdrage namens Deltaplan Biodiversiteitsherstel uitgereikt.

Als ontwerper was ik vooral geïnteresseerd in de oorspronkelijke aanleg van het terrein. Het plan voor een gezamenlijk omroepkwartier, waarvan in 1961 de eerste paal in de grond werd geslagen, is ontstaan vanwege ruimtegebrek bij de verschillende omroepverenigingen. Architect Jan van der Zee vroeg landschapsarchitect Jan Boon om een totaalvisie voor de landschapsinrichting. Jan Boon heeft met zijn ontwerp voor de landschapsinrichting cultuur en natuur herkenbaar gemaakt en tegenover elkaar gezet. De betonnen gebouwen van het tegenwoordige Media Park zijn door Boon met een scherpe snede in een natuurlijk landschap geplaatst waar slingerende paden je door verschillende inheemse vegetatietypen leiden. Met het juiste ecologische beheer voor die vegetatie-eenheden zou het aangebrachte sortiment van nature aangevuld worden.

Na de jaren tachtig privatiseerde de televisiesector. Nieuwe mediabedrijven in nieuwe gebouwen kregen een plek op het terrein waardoor er grote stukken uit het ontwerp van Boon zijn geslagen. Sindsdien wordt er slechts minimaal beheer uitgevoerd. Naast het feit dat de ruimtelijke kwaliteit van het groen is verslechterd, is er veel biodiversiteit verloren gegaan.

Dankzij de bijdragen van diverse sponsoren en de onderschrijving door vele organisaties van het belang van de beheerdoelen uit het ecologisch groenplan, heeft Stichting Media NatuurPark de komende jaren voldoende slagkracht om cultuurhistorische patronen en elementen uit het ontwerp van Jan Boon te herstellen. Samen met de groenbeheerders is inmiddels ecologisch groenbeheer opgestart dat is gericht op bevordering en behoud van de biodiversiteit. Daarbij dient het park toegankelijk en aantrekkelijk te zijn voor inwoners van Hilversum, werknemers, kinderen en bezoekers. Op diverse plekken is al een extensief maaibeheer ingezet en tijdens de landelijke Natuurwerkdagen op 4 en 5 november aanstaande wordt met vrijwilligers een deel van de klimop verwijderd. Op open plekken worden stinzenbollen gepoot. Als eerbetoon aan het ontwerp van Jan Boon heeft de stichting samen met terreinbeheerder Media Park Enterprise het opgeknapte wandelpad vernoemd tot het Jan Boon Wandelpad. Ondanks zijn hoge leeftijd volgt Jan met instemming en plezier de activiteiten van Stichting Media NatuurPark op de voet.

Karen van Schothorst, tuinontwerper (Echinops Tuinontwerp & Advies) en als adviseur betrokken bij Stichting Media NatuurPark.

Voor meer informatie:

Meer leefbaarheid en biodiversiteit?
Samen voor meer biodiversiteit

De favoriete plant van .. Niviarsiaq

Tekst en foto’s: Eef WIllems (Arnica kwekerij)

Had je me een paar jaar geleden gevraagd wat mijn favoriete plant was, dan was dat makkelijk: het wilgenroosje. Het helpt daarbij enorm als je maar een paar planten kent en het breedbladig wilgenroosje (Chamaenerion latifolium) is een opvallende verschijning. In die tijd bestond mijn leven uit varen op Groenland waarbij we vaak lange wandelingen maakten. In een landschap dat van afstand kaal en onherbergzaam lijkt, zak je van verwondering op je knieën als je ineens zo’n kleurig, teer en kwetsbaar bloemetje ontdekt. Als het dan ook nog de nationale bloem van Groenland blijkt te zijn en door de Groenlanders liefkozend Niviarsiaq (lief klein meisje) genoemd wordt, dan wordt het vanzelfsprekend je favoriete plant.

Sindsdien is er veel veranderd in mijn leven. In november 2019 hebben we de Arnica kwekerij in Dwingeloo overgenomen. Het schip ligt te koop, het anker is uitgegooid in Drenthe. Na bijna 35 jaar een varend bestaan te hebben geleid, leer ik nu langzaam de bodem en de planten kennen. Toen ik op een dag, tijdens het wieden, aan Daniël (onze medewerker) vroeg wat voor plant ik uit de grond wilde trekken, antwoordde hij: een wilgenroosje. Ho, stop… die mocht niet weg, dat was mijn favoriete plant! Zorgvuldig vonden we een nieuwe plek voor haar maar het is nooit geworden wat ik verwachtte: er komen bij dit veel te grote en toch schriele Nederlandse wilgenroosje geen dierbare Groenlandse herinneringen boven. Hoog tijd voor een nieuwe favoriete plant!

En dan wordt het lastig.
We kweken naast valkruid (Arnica montana) een honderdtal inheemse wilde planten. De geneeskrachtige soorten hebben een streepje voor bij me, puur uit interesse. Maar ook de planten van de rode lijst zijn natuurlijk speciaal. De enige die beide boxen tikt is Arnica, maar dat vind ik een beetje flauw, te voor de hand liggend.
Ik denk nog even verder. Het lukt me nog niet om al onze planten in elk stadium te herkennen, maar gelukkig is Daniël er. Geduldig wacht hij tot ik het zelf weet, en als ik de eerste keer fout gok wacht hij rustig nog wat langer. Ik zie de planten nu voor de 2e keer in bloei en begin langzaam favorieten te onderscheiden.
Eerst schiet knoopkruid en grote pimpernel me te binnen, maar Jacobsladder en de paarse morgenster zijn ook prachtig. Van de bodembedekkers word ik zo blij van een veldje bloeiend grootbloemig muur, wilde tijm of penningkruid, dus kiezen… Hoe doe je dat??

Ik herinner me dat we Daniël vroegen naar zijn favoriete plant. Je zag hem in gedachte door de lijst lopen en als ras-tuinman gaf hij waarschijnlijk het enige kloppende antwoord: ik vind ze allemaal even mooi.
Zo groot is mijn hart niet… maar ik hak de knoop door. Deze week is mijn favoriete plant kruisbladige wolfsmelk (Euphorbia lathyrus). We hebben een paar planten zo groot als struiken! Er zijn blijkbaar zaadjes bij de compostbult gevallen en daar hebben ze het duidelijk naar hun zin! Niet medicinaal (zelfs giftig), niet op de rode lijst en niet in het ruige bergachtige landschap van Groenland, en toch prachtig.
Volgende week weer een andere, misschien wel bilzekruid. Nee, toch het grasklokje…

De Tuin van Sjef

Tekst en foto’s: Machteld Klees (Bureau Zonneklaar)

In een villawijk in Velp ligt verscholen tussen huizen, de Tuin van Sjef. Hier, op 900m2, heeft beeldend kunstenaar en begenadigd natuurkenner Sjef van der Molen een paradijsje gecreëerd. Met zijn gevoel voor vorm en esthetiek en zijn kennis van wilde planten en dieren legde hij een bijzondere, natuurrijke tuin aan.

De ligging in een gunstige omgeving, naast de Rozendaalse beek en aan de Veluwezoom, zijn factoren die de tuin extra soortenrijk maken. Beeldbepalend is allereerst de toegangspoort, een knipoog naar de schelpengrot van het nabijgelegen Kasteel Rozendaal. Op een hoge stapelmuur groeien jeneverbessen met aan de zonzijde tal van kalkplanten. Hier schiep hij de sfeer van een Zuid-Franse kalkhelling. Op de schaduwrijke plekken groeien tal van varensoorten, zelfs blaasvaren heeft het naar haar zin. Hart van de tuin wordt gevormd door een grote vijver, gevoed met water uit de beek. Via hoogteverschillen en een reeks kleine vijvertjes met beekloopjes kan water de vijver in stromen. Langs smalle paadjes kom je, achter het huis, in een koel schaduwrijk deel terecht. Zo biedt de tuin heel verschillende plekken en daarmee geschikte biotopen voor allerlei dieren. Of het nu een weidebeekjuffer boven de vijver is of staartmeesjes in de jeneverbes, zeldzame slakjes of een gewone pad in de stapelmuur, altijd valt er iets te zien.

In de zomer van 2014 overleed Sjef. Zijn vrouw Truus en zijn vele vrienden waren bezorgd over wat er met de tuin zou gaan gebeuren want huis en tuin waren eigendom van de gemeente Rheden, die de verhuur van een dergelijk pand niet langer een kerntaak vond. De oplossing bleek een crowdfundingsactie om de Stichting de Tuin van Sjef in staat te stellen om huis en tuin te kopen. Dankzij de enorme inzet van Truus en het grote netwerk van Sjef lukte het, na een spannende tijd, om het benodigde bedrag bijeen te krijgen.

De tuin wordt nu beheerd door de Stichting de Tuin van Sjef en een kleine, enthousiaste groep vrijwilligers, bijgestaan door diverse specialisten. Een tuin kun je niet in een doosje stoppen, daarom is naast goed beheer ook ruimte voor nieuwe ontwikkelingen nodig. Om bezoekers rond te leiden, belangrijk voor draagvlak en inkomsten, was het nodig om de paden wat toegankelijker te maken. Achter het huis waren enkele bomen zo groot en instabiel geworden, dat er gezaagd moest worden. De schuur wordt verbouwd om meer activiteiten mogelijk te maken. De reeks vijvertjes die in verbinding staan met de grote vijver zijn schoongemaakt en de doorstroming is hersteld. Ook aan grote vijver is onderhoud uitgevoerd. Stap voor stap wordt er steeds iets aangepakt, de kunst is om daarbij de ‘ziel’ van de tuin te koesteren. Tot nu toe lukt dat heel goed.

Nieuwsgierig? Rondleidingen zijn mogelijk, maar momenteel alleen op afspraak. In de bezoekersruimte, de voormalige woonkamer van Sjef, is een tentoonstelling te zien van zijn werk, waaronder kindertekeningen. Het laat zien hoe deze begaafde kunstenaar, vanaf zijn vroegste jeugd gefascineerd door beestjes, zich ontwikkelde.
Meer informatie vind je op www.detuinvansjef.nl. Daar staat ook een leuke, interactieve film over de tuin en hoe je donateur kunt worden.


De favoriete plant van

Gevonden
Gevonden

Wilna Kuipers

Mijn favoriete plant is een plant die ik heb gespot, gevonden, gekregen of gered! Het probleem is dat ik niet kan kiezen, er is te veel moois om me heen. Dat begon al met het uitzaaien van het vogelvoer vroeger bij ons thuis: alle zaden in een potje doen en verbaasd staan over de kluwen die eruit naar boven kwam. In de loop van de jaren werd het alleen maar erger, vooral toen ik mijn werk als hovenier en later als tuin- en landschapsontwerper ging combineren met werken bij een kwekerij of tuincentrum. Wat ik mee naar huis mocht nemen, werd in diverse tuinen geplant, zowel bij mijn klanten als in mijn eigen tuin. Daarbij heb ik ook nog een ‘landje’ op een volkstuincomplex, waar ik naar hartenlust kan experimenteren. In de loop van de jaren leerde ik steeds meer over de herkomst en biotopen van planten en over het belang van inheemse soorten voor een goede biodiversiteit. Mijn liefde voor gecultiveerde planten bleef echter onverminderd groot. Mijn beplantingsplannen bestaan dus altijd uit een fijne mix van in- en uitheemse soorten. En welke zijn dat dan wel? Ik begin altijd met de houtige gewassen, vaak soorten die goed in ons huidige klimaat passen én die geschikt zijn voor die speciale plek bij die speciale klant. Bomen en heesters met mooi blad, een rijke bloei, lekkere vruchten of een opvallende herfstkleur, bijv. het Amerikaans krentenboompje (Amelanchier lamarckii). Er bestaat ook een Europees krentenboompje (Amelanchier ovalis), maar dat is minder makkelijk verkrijgbaar. Mijn favoriete heester op dit moment is de zgn. zevenzonenboom (Heptacodium miconioides). Laat bloeiend (september) met losse witte bloemen, en zaaddozen die prachtig verkleuren naar oudroze. O ja, en fijn voor de bijen natuurlijk… Om alle verticale plekken die ik maar kan vinden te bedekken, plant ik vaak onze inheemse kamperfoelie (Lonicera periclymenum). Sterk en geurend. Maar dan! De gecultiveerde planten! Rozen, clematis, jasmijn, druif, kiwi, wilde wingerd: het kan niet op. Vooral op mijn landje groeien en bloeien veel van dit soort vondelingen. Heel leerzaam én een feest van geur en kleur.
Gezaaid
Gezaaid
Daarna kies ik de vaste planten, kruiden, bloembollen, varens, allemaal al naar gelang hun oorspronkelijke standplaats. Het is leuk om te spelen met planten die zich uitzaaien, zoals de bosaster (Aster divaricatus), moerasspirea (Filipendula ulmaria), ooievaarsbek (Geranium nodosum) of de tweejarigen als vingerhoedskruid (Digitalis purpurea) en teunisbloem (Oenothera biennis). Met de experimentele planten is het wel altijd even oppassen. Zo heb ik lang spijt gehad van de stekjes van de koeienoog (Telekia speciosa) die ik mee naar huis nam. Het heeft me jaren gekost om deze invasieve zaaier in bedwang te houden, net zoals het knoopkruid (Centaurea jacea) of de dagkoekoeksbloem (Silene dioica). Maar als je eenmaal weet hoe de planten zich gedragen, kun je er leuke effecten mee bereiken, zelfs op moeilijke plekken. Dus… mijn favoriete plant is gewoon de juiste plant op de juiste plek! Ik hoop dat ik na dit redelijk gecultiveerde relaas nog lid mag blijven van Wilde Weelde. In ieder geval doe ik de naam wel eer aan… Tekst en foto’s: Wilna Kuipers Wilna Kuipers Tuinwerk

Bloei en groei in de polder

De tuin met pergola
De tuin met pergola

De moestuinen van Venserpolder

In de Albert Camuslaan, Amsterdam Zuidoost, ligt een binnentuin tussen flats. Het is een oase van groentetuintjes en een kruidentuin, waar wij van maart tot eind oktober drie keer per week tuinieren. De ‘vrouwen van Venserpolder’ werken in hun groentetuin en in de gemeenschappelijke tuin en genieten van de rust die er op deze plek heerst. Er is tijd voor gezellig samenzijn, gesprekjes en het uitwisselen van ervaringen in het groen. Ik ben er met mijn collega’s Rosa en Clea werkzaam als tuincoach. In de moestuinen werken we ecologisch en zoveel mogelijk met permacultuur principes. Het verbouwen van groentes uit Suriname of bijvoorbeeld Oeganda wordt steeds belangrijker. De kruiden worden geplukt om thee van te maken maar ook gebruikt voor andere doeleinden. Zo wordt gedroogde saliebladeren soms gebruikt bij het reinigingsritueel van het huis. Drie jaar geleden zijn we gestart op deze plek, een gewoon grasveld, dat eigendom is van de woningbouwvereniging. Stichting Bloei en Groei wilde daar een nieuwe tuin opzetten. Ama Koranteng-Kumi is de creatief directeur van de stichting en zij verwoordt de missie: ’we creëren groene oases die als healing, food en community garden dienen voor vrouwen, die zichzelf en de buurt willen versterken’. Tijdens een ontwerpmiddag stonden de wensen van de eerste groep dames centraal. We hebben een vlekkenplan gemaakt op de basistekening van de tuin. Na vaststelling van het schetsontwerp heeft een hoveniersbedrijf de basisaanleg gedaan. De samenwerking met ‘Eigen Haard’, de woningbouwvereniging is heel belangrijk omdat zij zorgen voor water. Samen zijn we verantwoordelijk voor het reilen en zeilen in de tuin. In april 2018 zijn de eerste tuintjes in gebruik genomen. Er was nog veel zelf aan te leggen: paden maken van stoeptegels en houtsnippers, de kruidenspiraal aanleggen, een pergola maken. Aan het einde van het eerste jaar waren we erg trots op de tuin met veel oogst, veel betrokken vrouwen en tuincoaches. In maart 2019 is de documentaire De Vrouwen van Venserpolder uitgezonden. Een film van Eva de Breed en een coproductie van Human en Moondocs. De preview in het Bijlmertheater was een echt hoogtepunt voor ons allemaal: de dames ontvangen een geweldig applaus voor hun project! In dit tweede jaar is er een kas bijgekomen waar Surinaamse groente gekweekt wordt: we proberen kousenband, maar ook paprika en tomaten. We hebben een gemeenschappelijke tuin aangelegd met het doel om de groentes te verkopen in de buurt. Biologisch en zelf gekweekt. Dat loopt goed en de pompoenen zijn een groot succes. In 2020 wordt er maandelijks een markt gehouden. De verkoop van groentes zoals klaroen (familie van de amaranth) en gomawiri (familie van de zwarte nachtschade), loopt heel goed. Deze groentes groeien ook werkelijk overal in de tuin! Wat maakt dit project nu zo mooi? Het gaat niet om het kweken van groentes alleen. Belangrijk natuurlijk omdat het een fijne aanvulling is van de dagelijkse maaltijd van de vrouwen. Het gaat er ook om dat vrouwen door zelf te verbouwen, de markt op te zetten en zelf verantwoording te nemen voor het onderhoud in de tuin, zich goed gaan voelen en in staat zijn om de regie te nemen in hun leven. Op deze manier vormt tuinieren de kennismaking van je handen met de aarde waardoor je hoofd leeg wordt en er ruimte is voor persoonlijke groei en gemeenschappelijke bloei. Meer informatie over deze tuin vind je op www.bloeiengroei.org Tekst en foto’s: Gerdien Griffioen Gerdien Griffioen Tuinadvies en Ontwerp

Mediterrane tuinen

Naast allerlei groene tuinen, groene schoolpleinen en tuinen voor honden en egels maken wij bij Aardoom Hoveniers nu ook weer mediterrane tuinen. Eén van de eerste Grieks/mediterrane tuinen heb ik ruim 15 jaar geleden bedacht en aangelegd in Ridderkerk. Daarna heb ik het niet meer gedaan omdat dit voor mijn gevoel niet helemaal te combineren was met het idee van duurzame tuinen in Nederland. Een olijfboom, cipres, vijg e.d. horen toch niet in Nederland thuis? Meer inheemse beplanting en geen olijfbomen in Nederland! Ik heb een tijd geworsteld met deze gedachten totdat ik, een paar jaar geleden, weer een aanvraag kreeg voor een Griekse tuin. Ieder jaar ga ik naar Griekenland op vakantie en om familie en vrienden op te zoeken. De laatste jaren is mij opgevallen dat ook in Griekenland het veranderende klimaat duidelijk zichtbaar is. In de afgelopen jaren is het in Nederland in de zomer erg heet en in diezelfde periode in Griekenland erg nat. Hier in Nederland gingen veel planten kapot aan de hitte terwijl in Griekenland oogsten waren mislukt door een veel te nat voorjaar en zomer. Het weerbeeld lijkt te verschuiven en de verschillen zijn erg groot op een afstand van (maar) ca. 3000 km. Dat heeft mij aan het denken gezet. Waarom proberen wij de natuur te reguleren? In vakjes en regels te vatten? Waarom denken wij als mensheid altijd precies te weten hoe het moet? Waarom zouden wij bepalen welke planten wel of niet in Nederland zouden mogen of moeten groeien? En hoe gaan we dan om met het continue veranderend klimaat? Ook in Nederland staan we voor grote uitdagingen als het gaat om een klimaatbestendige en leefbare leefomgeving. Natte en droge periodes wisselen elkaar af en het weer lijkt van tijd tot tijd steeds onstuimiger en grilliger te worden. Zou het niet veel logischer zijn om te kijken, leren en luisteren naar wat de natuur ons hierin te vertellen heeft? Ik denk dat we veel kunnen leren van de flora en fauna in andere gebieden en hier ons voordeel mee kunnen doen. Daarom durf ik te experimenteren om er van te leren. Dat is het kind in mij! Het werd mij nog eens duidelijk toen ik laatst een jungletuin heb gemaakt voor een mevrouw met Surinaamse roots. Zij werd helemaal gelukkig van deze jungletuin omdat dit bij haar fijne herinneringen opriep uit haar jeugd. Mooi toch? Daar doen we het voor! Ik eindig met een politiek statement: Geen discriminatie meer in de Nederlandse tuin! Tekst en foto’s: Dionysios Sofronas Aardoom Hoveniers

In de 7e hemel

Pluk- en theetuin

In 2007 werd het zaadje geplant; voor ons zelf beginnen op een mooie plek. We wilden ontzettend graag onze gezamenlijke passie voor natuur en het buitenleven uit gaan dragen en dus gingen we op zoek naar een mooie plek om die droom te realiseren. In 2014 lukt het ons om ons huis in Zuid Holland te verkopen en in Noord Limburg, te midden van de bossen een gedateerde boerderijwoning met 4 hectare agrarische grond en een serie asbest gedekte varkensstallen te kopen. De bieten staan nog op het land! Hier hebben we van gedroomd! Deze plek gaan we omtoveren tot ‘natuur om van te kunnen leven!’ De gemeente is ons goed gezind. Het bestemmingsplan wordt gewijzigd; we mogen alles aanpakken naar onze wens. Onderdeel van de procedure is een landschapsplan; de kavel wordt opgedeeld in kamers die omlijst worden door een gemengde haag van inheemse soorten. Van 2015 tot 2018 werken we aan een hoogstam fruitboomgaard met verschillende soorten appels, peren, pruimen en kersen. Er komt een groot stuk met zacht fruit waar bezoekers tegen een vergoeding straks van mogen plukken; zomer en herfstframbozen, bramen, tayberry’s, loganberry’s, boysenberry’s, verschillende soorten bessen, druiven en aardbeien. We zitten op schrale zandgrond dus slaan we een put om alles in droge tijden te kunnen laten overleven. We bouwen een natuurlijke zwemvijver met een strandje en een speelheuvel voor kinderen met een kruiptunnel, glijbanen erin, een wilgentunnel en een wilgenhuisje. Er komt een moestuin om weer terug te gaan naar de basis; groentes van het seizoen voor eigen gebruik en voor de horeca. Ook eetbare bloemen staan op het menu. Een groot stuk van de tuin krijgt borders met inheemse en uitheemse vaste planten en er komen ingezaaide meerjarige bloemenweides. Uit beiden kan geplukt worden. Om dit alles te laten overleven leggen we een netwerk van beregening aan in de tuin. We telen biologisch en dat blijkt met nog een aantal traditionele buren om je heen (agrariërs met mais en grasland) niet altijd eenvoudig. We ontdekken dat buitenteelt niet altijd vanzelf gaat. Onze aardbeien hebben veel last van trips en we komen er niet vanaf want onze buren met mais zorgen ervoor dat ze daar overleven. In het voorjaar is het de kunst om op het juiste moment de roofmijt uit te zetten tegen de trips.
De hete zomers spelen ons parten want bramen en frambozen vinden 40 graden niet zo fijn. Een deel van de oogst gaat verloren omdat deze letterlijk kookt aan de struiken. Onze fruitbomen slaan moeilijk aan, de warme droge zomers zorgen ervoor dat ze net overleven. Helaas hebben enkele bomen het loodje gelegd. Komend jaar is het plan om de beregening die is aangelegd met pop-up sproeiers uit te breiden zodat we bij de bomen gemakkelijker af en toe een slang kunnen leggen in de paar extreme weken die we hebben. Is onze droom nu werkelijkheid geworden? Wij zijn tevreden en gelukkig met wat we tot nu toe bereikt hebben. Je ziet mensen tot rust komen en de natuur weer waarderen omdat ze die soms zelf niet zo dichtbij hebben. Onze bezoekers beamen het gevoel van in de 7e Hemel te zijn. Ook komen mensen op ideeën voor hun eigen tuin door de borders die ze bij ons zien en er wordt veelvuldig naar plantnamen gevraagd of naar zaadmengsels die we gebruiken. Het zaadje is ontkiemd. Tekst en foto’s: Hanneke Villerius In de 7e hemel